Sevk irsaliyesi

Sevk irsaliyesi, malı gönderen işletmenin düzenlediği ve malın hangi adresten hangi alıcıya, ne miktarda sevk edildiğini gösteren, taşıma sırasında malla birlikte bulunan belgedir.

Sevk irsaliyesi, bir işletmenin sattığı ya da başka bir adrese gönderdiği malı yola çıkarırken düzenlediği belgedir. Malın cinsini, miktarını, gönderenin ve alıcının bilgilerini ve sevk tarihini gösterir; mal teslim edilene kadar malın yanında durur. Dayanağı Vergi Usul Kanunu'dur ve genel adıyla irsaliye denildiğinde çoğunlukla kastedilen belge budur.

Bu maddede sevk irsaliyesinin kim tarafından ve ne zaman düzenlendiğini, üzerinde hangi bilgilerin bulunduğunu, taşıma irsaliyesinden farkını ve kurye ya da nakliye ile mal gönderirken nelere dikkat etmeniz gerektiğini bulacaksınız.

Sevk irsaliyesini kim, ne zaman düzenler?

Sevk irsaliyesini malı gönderen taraf düzenler: satış yapan bir toptancı, müşterisine ürün yollayan bir üretici ya da iki deposu arasında mal taşıyan bir işletme. Belge, mal depodan ya da dükkândan çıkmadan önce hazırlanır; mal yola çıktığında elinizde olması gerekir.

İşletmenin kendi şubeleri arasında yaptığı taşımalarda da mal hareketi söz konusu olduğu için sevk irsaliyesi gündeme gelir. Hangi durumda belge gerektiği ve hangi biçimde düzenleneceği işletmenin durumuna göre değişebilir; bu yüzden Gelir İdaresi Başkanlığı'nın güncel düzenlemesini ve mali müşavirinizi kontrol edin.

Sevk irsaliyesi düzenleme yükümlülüğü 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile belirlenir; uluslararası karşılığı için İngilizce Vikipedi’deki waybill maddesi faydalıdır.

Sevk irsaliyesinde hangi bilgiler bulunur?

Sevk irsaliyesinin amacı malı tanımlamak olduğu için bilgiler açık ve eksiksiz olmalıdır. Belgede genellikle düzenleyen işletmenin adı ya da unvanı, adresi ve vergi bilgileri; alıcının adı ve teslim adresi; malın cinsi ve miktarı; belgenin düzenlenme tarihi ve malın fiilen sevk edildiği tarih yer alır.

Uygulamada en sık hata, belgedeki miktarla yüklenen malın uyuşmamasıdır. Yükleme sırasında koli ya da palet sayısını belgeyle karşılaştırmak, teslimde çıkabilecek tartışmaları baştan önler. Belgenin zorunlu alanlarının tam listesi için yine güncel mevzuata ve mali müşavirinize başvurun.

Sevk irsaliyesi ile taşıma irsaliyesi farkı

İki belge sık karıştırılır ama düzenleyenleri farklıdır. Sevk irsaliyesini malın sahibi ya da göndericisi, taşıma irsaliyesini ise taşımayı ticari olarak üstlenen nakliyeci düzenler. Sevk irsaliyesi malın kimden kime gittiğini, taşıma irsaliyesi ise hangi taşımacının bu malı taşıdığını belgeler.

Bir işletme kendi aracıyla mal taşıyorsa ortada ayrı bir taşımacı olmadığından genellikle sevk irsaliyesi yeterli görülür. Malı bir nakliye firmasıyla gönderdiğinizde ise iki belge birlikte yolculuk edebilir. Nakliye tarafının genel işleyişini nakliye kategorisinde, fiyatı etkileyen etkenleri nakliye fiyatını etkileyen faktörler yazısında bulabilirsiniz.

Kurye ve nakliye ile mal gönderirken

Kurye ya da nakliye sürücüsü sevk irsaliyesi düzenlemez; belgeyi malla birlikte taşır ve alıcıya ulaştırır. Bu yüzden göndericinin belgeyi hazır edip paketin üzerine ya da sürücünün eline vermesi gerekir. Küçük hacimli ticari gönderilerde moto kurye, koli ve paletli yüklerde kamyonet tercih edilir; iki durumda da belge malın yanındadır.

GönderJet'te talep açarken irsaliyeli gönderi yaptığınızı ve imzalı nüshanın geri getirilmesini istediğinizi talep notuna yazarsanız, işi kabul eden sürücü teslimde buna göre davranır. Belge teslimini ayrıca kayda geçirmek isterseniz teslim tutanağı kullanabilirsiniz; elektronik ortamda düzenlenen sürüm için e-irsaliye maddesine bakın.