Cross Docking

Cross docking, gelen araçtan indirilen malın depoda stoklanmadan ya da çok kısa süre bekletilerek ayrıştırıldığı ve doğrudan çıkış araçlarına yüklendiği lojistik aktarma yöntemidir.

Cross docking, Türkçede "çapraz sevkiyat" ya da "depolamasız aktarma" olarak da anılan bir lojistik yöntemidir. Tedarikçilerden gelen araçlar bir aktarma merkezinin bir tarafındaki rampalara yanaşır, mal indirilir, varış noktalarına göre ayrıştırılır ve karşı taraftaki rampalarda bekleyen çıkış araçlarına yüklenir. Mal rafa kaldırılıp günlerce beklemez; merkezden geçip yoluna devam eder.

Cross docking nasıl işler?

Yöntemin adı da buradan gelir: "dock" yükleme rampası demektir, mal bir rampadan diğerine çapraz biçimde geçer. Süreç dört adımda özetlenebilir. Önce gelen araç boşaltılır, ardından mal kontrol edilip gideceği yere göre ayrıştırılır, sonra ilgili çıkış rampasına taşınır ve son olarak çıkış aracına yüklenir. Mallar çoğu zaman palet üzerinde geldiği için bu aktarma forklift ve transpaletle hızlı biçimde yapılabilir.

Yöntemin başarısı zamanlamaya bağlıdır. Gelen ve giden araçların birbirine uygun saatlerde merkezde olması, hangi malın hangi araca gideceğinin önceden bilinmesi gerekir. Bu yüzden cross docking, iyi işleyen bir bilgi akışı ve planlama olmadan uygulanamaz.

Uygulamada iki yaygın biçim görülür. Birincisinde mal, tedarikçiden çıkarken hangi noktaya gideceği belli olacak şekilde hazırlanır ve merkezde yalnızca araç değiştirir. İkincisinde ise mal merkezde açılıp yeniden ayrıştırılır ve farklı noktalara giden araçlara bölünür.

Kavramın ayrıntılı tanımı için İngilizce Vikipedi’deki cross-docking maddesi faydalıdır.

Cross docking ile klasik depolama arasındaki fark

Klasik depolamada mal depoya girer, raflara yerleştirilir ve sipariş geldiğinde toplanıp gönderilir. Bu model stok tutmayı sağlar ama depo alanı, raf yönetimi ve işçilik gerektirir. Cross docking'de ise amaç stok tutmak değil, malı akış hâlinde tutmaktır; depo bir bekleme alanı değil, bir geçiş noktasıdır.

İki model birbirinin rakibi değildir; birçok lojistik yapısında ikisi birlikte kullanılır. Hızlı dönen ve talebi önceden bilinen ürünler cross docking ile geçerken, talebi belirsiz ürünler depoda stoklanabilir. Siparişlerin depolanıp hazırlandığı ve gönderildiği modele e-ticarette fulfillment denir.

Cross docking nerelerde kullanılır?

Yöntem, çok sayıda tedarikçiden gelen malın çok sayıda noktaya dağıtıldığı yapılarda yaygındır. Mağaza zincirleri, farklı tedarikçilerden gelen ürünleri merkezde birleştirip her mağazaya tek araçla gönderebilir. Tazeliğin önemli olduğu gıda ürünlerinde malın depoda beklememesi ayrıca avantaj sağlar. Farklı göndericilerin küçük yüklerini birleştiren parsiyel yük taşımacılığında da aktarma merkezleri benzer biçimde çalışır.

E-ticarette ise cross docking, siparişlerin bölgesel dağıtım noktalarına hızla aktarılmasında kullanılır. Siparişin bu noktadan alıcının kapısına ulaştırıldığı son aşama son kilometre teslimat olarak bilinir.

Avantajları ve zorlukları

Cross docking'in başlıca avantajları depolama alanı ve stok maliyetinin azalması, malın elde bekleme süresinin kısalması ve daha az elleçleme yapılmasıdır. Birden fazla tedarikçinin malı tek bir çıkış aracında birleştiğinde araçlar daha dolu gider ve teslim noktalarına daha az sefer yapılır.

Zorlukları ise planlamayla ilgilidir. Gelen araçlardan biri gecikirse çıkış aracı da bekler; hangi malın nereye gideceği önceden bilinmezse ayrıştırma aksar. Bu nedenle yöntem, güvenilir taşıma ve iyi bir bilgi akışı gerektirir. Aktarma merkezleri arasındaki ya da merkezden şehir içi noktalara yapılan taşımalar için nakliye sayfamıza, düzenli sevkiyatlar için işletme hesabı seçeneğine göz atabilirsiniz.