CMR belgesi nedir?

CMR belgesi, uluslararası karayolu eşya taşımasında kullanılan taşıma senedidir (hamule senedi); dayanağı 1956'da Cenevre'de imzalanan CMR Konvansiyonu'dur ve sürücü belgesi değildir.

CMR belgesi, karayoluyla bir ülkeden başka bir ülkeye taşınan eşya için düzenlenen taşıma senedidir; uygulamada CMR hamule senedi olarak da anılır. Adını, 1956'da Cenevre'de imzalanan Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi'nden, kısa adıyla CMR Konvansiyonu'ndan alır. Gönderen, taşıyıcı ve alıcı arasındaki taşıma sözleşmesinin kanıtı işlevini görür.

Sık yapılan bir karışıklık, CMR'nin sürücünün alması gereken bir belge sanılmasıdır. Oysa CMR bir sürücü yeterlilik belgesi değil, yükle birlikte giden bir taşıma evrakıdır. Aracıyla iş arayan şoförler için belgelerin genel çerçevesini şoför iş rehberinde topladık.

CMR belgesi ne işe yarar?

CMR belgesi, uluslararası karayolu taşımasında yükün kimden alındığını, kime teslim edileceğini, neyin taşındığını ve taşımanın hangi koşullarla üstlenildiğini kayda geçirir. Yük teslim alınırken ve teslim edilirken ilgili taraflarca imzalanır; böylece yükün hangi durumda teslim alındığı ve teslim edildiği belgelenmiş olur.

Bir anlaşmazlık çıktığında, örneğin yük hasarlı ya da eksik teslim edildiğinde, tarafların hak ve sorumlulukları CMR Konvansiyonu çerçevesinde değerlendirilir. Yurt içi sevkiyatta malın yanında bulunan irsaliye ile karıştırılmamalıdır; ikisinin işlevi ve kapsamı farklıdır.

Sözleşmenin tam metni ve kapsamı için İngilizce Vikipedi’deki CMR Convention maddesi ve uluslararası karayolu taşımacılığı birliği IRU başvurulabilecek kaynaklardır.

CMR, SRC ve K belgesi: hangisi ne?

Uluslararası taşımacılıkta üç belge sık sık aynı cümlede geçer ama işlevleri farklıdır. SRC belgesi sürücünün mesleki yeterliliğini gösterir; uluslararası eşya taşımacılığı için SRC3 türü söz konusudur. Yetki belgeleri, taşımacılık faaliyetini yürüten kişi ya da firmanın bu işi yapma iznini gösterir; yurt içi türleri K belgesi maddesinde anlattık.

CMR ise ne sürücüye ne de firmaya ait bir izin belgesidir; her taşıma için düzenlenen bir senettir. Uluslararası taşımacılıkta gereken yetki belgelerinin ayrıntıları ve güncel koşulları için Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne bakmak gerekir.

CMR sigortası nedir?

CMR sigortası, uluslararası karayolu taşımasında taşıyıcının, taşıdığı yükün zarar görmesi ya da kaybolması hâlinde doğabilecek sorumluluğuyla ilgili bir sigortadır. Yani yükün kendisini değil, taşıyıcının sorumluluğunu konu alır. Yükün değerini ayrıca güvence altına almak isteyen gönderen için farklı sigorta türleri gündeme gelir.

Poliçenin kapsamı, sorumluluk sınırları ve istisnaları sigorta şirketine ve sözleşmeye göre değişir; bu yüzden burada ayrıntı vermiyoruz. Uluslararası taşımaya başlamayı düşünen taşıyıcıların bir sigorta uzmanına, vergi ve şirket kuruluşu sorularında ise bir mali müşavire danışması yerinde olur.

Şehir içi işlerde CMR gerekir mi?

Hayır. CMR, yükün bir ülkeden başka bir ülkeye karayoluyla taşındığı uluslararası taşımalarda kullanılır. GönderJet'teki işler İstanbul içindeki taşımalardır; müşteri nakliye talebi açar, talep bölgedeki çevrimiçi ve onaylı sürücülere düşer, işi kabul eden sürücü üstlenir. Bu işlerde CMR belgesi söz konusu olmaz.

Kamyon ya da tır çekici ile şehir içi iş almak istiyorsanız kamyon ve tır çekici sürücü başvurusu formunu kullanabilirsiniz. Sürücüler serbest ve iş bazlı çalışır; nakliye işlerinde sabit tarife yoktur. Belge, sigorta ve ödeme ayrıntıları ilk telefon görüşmesinde konuşulur. Aracıyla iş arayanlara yönelik genel bilgiler şoför iş ilanları sayfasında. Başvuru öncesi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile e-Devlet'in güncel duyurusunu kontrol edin.